Xəyalə Sahilova: Unudulmayan soyqırım, sarsılmayan millət - Xocalının həqiqəti

Qarabağın ən qədim insan məskənlərindən sayılan Xocalının başına gətirilən müsibətlər, 1988-ci illərin sonlarında alovlanan erməni təcavüzünün ən amansız səhifəsini təşkil edir. İnsanlıq tarixinə qara hərflərlə yazılmış bu kütləvi qırğın aktı öz qəddarlığına görə Xatın, Xirosima və ya Sonqmi kimi qlobal miqyaslı faciələrlə eyni cərgədə durur. 1992-ci ilin qanlı qışınadək Xankəndinin cəmi 14 kilometrliyində yerləşən bu qəsəbədə vaxtilə öz doğma yurdlarından qovulmuş soydaşlarımız və məhsəti türkləri də daxil olmaqla, yeddi minə yaxın insan sığınacaq tapmışdı.
​Lakin fevralın 25-dən 26-na keçən dondurucu şaxtalı gecədə keçmiş sovet ordusunun 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikasının köməyi ilə erməni hərbi birləşmələri şəhəri dörd bir tərəfdən üzüyün qaşı kimi mühasirəyə alaraq dinc əhalinin üzərinə od ələməyə başladı. Səhərə yaxın artıq yaşayış məskəni tamamilə yandırılmış, sağ qalmağa çalışan dinc sakinlər isə qarlı meşələrə pənah aparmışdılar. Qətliamın rəsmi statistikası isə dəhşət saçır: 613 günahsız insan (o cümlədən 106 qadın, 63 uşaq, 70 qoca) xüsusi vəhşiliklə qətlə yetirildi, 1275 şəxs əsir düşdü, bütöv ailələr yerüzündən silindi və yüzlərlə uşaq yetim qaldı. 150 nəfərin aqibətindən isə bu günə kimi heç bir xəbər yoxdur.
​Bu ağır cinayətin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması və beynəlxalq hüquqi müstəvidə öz əsl adını alması məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin yürütdüyü məqsədyönlü siyasətin nəticəsidir. Dövlət səviyyəsində atılan addımlar, xüsusilə də qurbanların xatirəsinin hər il ölkə boyu bir dəqiqəlik sükutla anılmasını təsbit edən 1997-ci il tarixli qərar, bu kədərin milli yaddaşımızda əbədi yaşamasını təmin etdi. Sonrakı illərdə bu missiya yeni miqyasda davam etdirildi. 2008-ci ildən etibarən Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın rəhbərliyi ilə start götürən "Xocalıya ədalət!" kampaniyası qlobal bir hərəkata çevrildi. Dünyanın dörd bir yanında təşkil edilən aksiyalar, nümayişlər və elmi konfranslar sayəsində erməni vandalizminin əsl siması beynəlxalq tribunadan ifşa olundu.
​Bütün bu yaşanan ağır itkilərə baxmayaraq, zaman xalqımızın iradəsini sındıra bilmədi, əksinə, milli birliyimizi daha da sarsılmaz etdi. 2020-ci ilin Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər onilliklər boyu içimizdə daşıdığımız o dərin dərdi qürur hissi ilə əvəz etdi. Vaxtilə ayaqyalın, can qorxusu ilə tərk etdikləri o qarlı dağ yollarına dinc sakinlər artıq qalib və başıuca şəkildə dönürlər. Hazırda böyük quruculuq meydançasını xatırladan Xocalı yenidən nəfəs alır. Dövlətin həyata keçirdiyi sürətli bərpa işləri, müasir infrastrukturun və yeni yaşayış binalarının inşası keçmiş köçkünlərin öz ocaqlarına ləyaqətli dönüşünü reallaşdırır.
​Bu gün Xocalı səmasında vüqarla dalğalanan üçrəngli bayrağımız təkcə suverenliyimizin tam bərpası deyil, həm də şəhidlərimizin ruhlarının nəhayət dinclik tapmasının ən ali rəmzidir. Biz keçmişin qanlı səhifələrini dəyişə bilmərik, lakin o acı dərslərdən nəticə çıxararaq daha güclü bir gələcək qurmaq, regionda sülhü təmin etmək və o dəhşətləri gələcək nəsillərə unutdurmamaq tamamilə bizim öz əlimizdədir.

Sahilova Xəyalə Ayət qızı, YAP Şirvan şəhər təşkilatının məsləhətçisi 

26 Fevral 2026, 9:53 - 282